Ethnomathematics

  

Mathematical ideas, like artistic ideas or religious ideas, are a universal part of human culture. This forthright claim isn’t made by Ascher, but her book compels me to that conclusion. Mathematics as we know it was invented by the Greeks. But mathematical ideas involving number and space, probability and logic, even graph theory and group theory—these are present in preliterate societies in North and South America, Africa, the South Pacific, and doubtless many other places if anyone bothers to look.

This is not to say that everybody can do mathematics, any more than everybody can play an instrument or succeed in politics. Many people do not have mathematical or musical or political ability. But every society has its music and its politics; so too, it seems, every society has its mathematics.

Some people count by tens, others by twenties. “There is an often-repeated idea that numerals involving cycles based on ten are somehow more logical because of human fingers. The Yuki of California are said to believe that their cycles based on eight are most appropriate for exactly the same reason. The Yuki, however, are referring to the interfinger spaces.” And how about Toba, a language of western South America, in which “the word with value five implies (two plus three), six implies (two times three), and seven implies (two times three) plus one. Then eight implies (two times four), nine implies (two times four) plus one, and ten is (two times four) plus two.”

Professor Ascher knows of three cultures that trace patterns in sand—the Bushoong in Zaire, the Tshokwe in Zaire and Angola, and the Malekula in Vanuatu (islands between Fiji and Australia formerly called the New Hebrides). Sand drawings play a different role in each culture. “Among the Malekula, passage to the Land of the Dead is dependent on figures traced in the sand. Generally the entrance is guarded by a ghost or spider-related ogre who is seated on a rock and challenges those trying to enter. There is a figure in the sand in front of the guardian and, as the ghost of the newly dead person approaches, the guardian erases half the figure. The challenge is to complete the figure which should have been learned during life, and failure results in being eaten. . . . The tales emphasize the need to know one’s figures properly and demonstrate their cultural importance by involving them in the most fundamental of questions—mortality and (survival) beyond death. The figures vary in complexity from simple closed curves to having more than one hundred vertices, some with degrees of l0 or l2.”

In all three cultures, there’s special concern for Eulerian paths—paths that can be traced through every vertex without tracing any edge more than once. (The seven bridges of Königsberg!) All three seem to know that an Eulerian path is possible if and only if there are zero or two vertices of odd degree. The Maori of New Zealand play a game of skill called mu torere. The game is played by two players; the “board” is an eight-pointed star. Each player has four markers—pebbles, or bits of broken china. Prof. Ascher shows that with any number of points except eight, the game would be uninteresting. “Mu torere, with four markers per player on an eight-pointed star, is the most enjoyable version of the game.”

The Caroline Islanders north of New Guinea cross hundreds of miles of empty ocean to Guam or Saipan. “The Caroline navigators do not use any navigational equipment such as our rulers, compasses, and charts; they travel only with what they carry in their minds.” Professor Ascher reminds us that leading anthropologists once taught that preliterate peoples were at an early stage of evolution. (Western society was advanced.) Later it was said that preliterate peoples (“savages”) had an utterly different way of thinking from us. They were prelogical. We were logical.

Nowadays anthropologists say there’s no objective way to rank societies as more or less advanced, higher or lower. Each is uniquely itself.

Professor Ascher’s research is related to ethnomathematics as an educational program. This movement asks schools to respect and use the mathematical skills pupils bring with them—even if they differ from what’s taught in school. By increasing understanding and respect for ethnomathematics, this work may benefit education.

There’s a lesson for the philosophy of mathematics. Mathematics as an abstract deductive system is associated with our culture. But people created mathematical ideas long before there were abstract deductive systems. Perhaps mathematical ideas will be here after abstract deductive systems have had their day and passed on.

How platonism views mathematics

 

“Mathematical objects are real. Their existence is an objective fact, independent of our knowledge of them. Infinite sets, uncountably infinite sets, infinite-dimensional manifolds, space-filling curves—all the denizens of the mathematical zoo—are definite objects, with definite properties. Some of their properties are known, some are unknown. These objects aren’t physical or material. They’re outside space and time. They’re immutable. They’re uncreated. A meaningful statement about one of these objects is true or false, whether we know it or not. Mathematicians are empirical scientists, like botanists. We can’t invent anything; it’s there already. We try to discover.”

Russell and mathematical certainty

 

 “I wanted certainty in the kind of way in which people want religious faith. I thought that certainty is more likely to be found in mathematics than elsewhere. But I discovered that many mathematical demonstrations, which my teachers expected me to accept, were full of fallacies, and that, if certainty were indeed discoverable in mathematics, it would be in a new field of mathematics, with more solid foundations than those that had hitherto been thought secure. But as the work proceeded, I was continually reminded of the fable about the elephant and the tortoise. Having constructed an elephant upon which the mathematical world could rest, I found the elephant tottering, and proceeded to construct a tortoise to keep the elephant from falling. But the tortoise was no more secure then the elephant, and after some twenty years of very arduous toil, I came to the conclusion that there was nothing more that I could do in the way of making mathematical knowledge indubitable.”

“Mathematics is, I believe,” says Russell, “the chief source of the belief in eternal and exact truth, as well as in a super-sensible intelligible world. Geometry deals with exact circles, but no sensible object is exactly circular; however carefully we may use our compasses, there will be some imperfections and irregularities. This suggests the view that all exact reasoning applies to ideal as opposed to sensible objects; it is natural to go further, and to argue that thought is nobler than sense, and the objects of thought more real than those of sense-perception. Mystical doctrines as to the relation of time to eternity are also reinforced by pure mathematics, for mathematical objects, such as number, if real at all, are eternal and not in time. Such eternal objects can be conceived as God’s thoughts. Hence Plato’s doctrine that God is a geometer, and Sir James Jeans’ belief that He is addicted to arithmetic. Rationalistic as opposed to apocalyptic religion has been, ever since Pythagoras, and notably ever since Plato, very completely dominated by mathematics and mathematical method.

Usta ile Margarita

 

The Power of Confronting Death

 

REGARDLESS OF WHETHER it is counted by watching the sun pass across the sky or by an atomic clock, time is something we tend to want to extract the most value from before we die. That might be because of our unique awareness that we will inevitably die, which gives us a nagging sense that we are wasting what little time we have.

Subconscious fears about death drive much of human thought and behaviour, according to psychology’s terror management theory. “The idea is that we would be overwhelmed with existential terror if we didn’t have some way to manage it,” says Sheldon Solomon, a psychologist at Skidmore College in Saratoga Springs, New York. And we manage it, the idea goes, by doing things that give us a sense of meaning and value, from believing in the afterlife to creating art.

For Solomon, this leads to a startling conclusion: that we are all just “anxious meat puppets tranquillised by culturally constructed trivialities”. But while Solomon and his colleagues have shown that subtle reminders of death make people more likely to cling to their own world view and discriminate against outsiders, there is also a bright side to this awareness of the inevitability of death.

For starters, when a commodity is perceived as scarce, it becomes more valuable – and there is no reason to think time is any different. More specifically, research demonstrates that when people consciously reflect on death, they can boost their sense of self-worth, become more socially altruistic and more open to novel experiences.

Read more: https://www.newscientist.com/article/mg25433911-200-how-do-we-make-the-most-of-our-time-the-power-of-confronting-death/#ixzz7WZKPteIU

DİN’İN KEMALİ VE İSLÂM’IN KIYAMET’E KADAR GEÇERLİLİĞİ

Daha önce de temas edildiği ve Hz. Üstad Bediüzzaman’ın ifade ettiği üzere, bütün peygamberlerin tebliğ ve temsil ettiği İslâm, Peygamber Efendimiz (s.a.s.) tarafından Cenab-ı Allah’ın varlıkta tecelli eden bütün İsimleri’nin nihaî tecellilerine mazhar olup, bütün İlâhî hakikatleri nihaî sınırları veya sınırsızlıkları içinde bünyesinde taşır. Ayrıca, İlâhî İsimler’in bütün tecellileri ve bütün İlâhî hakikatler, onda tam bir denge halindedir. Bu, şu demektir:

 

İslâm, Kıyamet’e kadar her seviyede herkes için her şartta, her durumda, her zaman ve her mekânda geçerlidir ve İslâm, insanın ferdî ve içtimaî hayatı adına hiçbir şeyi eksik bırakmamış ve onun her meselesine cevap verecek düsturları bünyesine almıştır. Fakat bu demek değildir ki, Kıyamet’e kadar insanlığın fert ve toplumlar planında karşılaşacağı bütün meseleler ve onların cevapları, çözüm yolları, Kur’ân-ı Kerim’de tek tek zikredilmiştir. Hayır. Kur’ân-ı Kerim ve Sünnet-i Seniyye, bu meselelerden bazılarını açıkça, bazılarını işareten, bazılarını ima yoluyla, bazılarını remzen, bazılarını da başka şekillerde zikrederken, bütün meselelere çözüm olabilecek düsturları vaz’etmiş, bu düsturlara dayalı olarak her meseleye nasıl cevap verileceği konusunda pek çok usule de zemin hazırlamış veya kapı açmıştır. Bu kapıdan giren büyük âlimler, bu zeminde meselâ Fıkıh’ta İçtihad, Kıyas, İcmâ, İstihsan, İstishab, Mesali-i Mürsele gibi prensipler ortaya koymuş, bunların yanısıra, meselâ İslâm Fıkıh geleneğinin son şaheserlerinden olan Mecelle’nin ilk 99 maddesi gibi, ‘kavaid-i külliye’, yani küllî, en kapsamlı kaideler adı altında kaideler vaz’etmişlerdir. Dolayısıyla, düşüncede, inançta, ferdî ve sosyal hayatın bütün şubelerinde İslâm’ın dışarıdan herhangi bir şey ödünç almasına ihtiyacı yoktur. Kur’ân-ı Kerim’de bu gerçek “Bugün dininizi sizin için kemale erdirdim; üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’dan razı oldum.” âyetiyle ifade buyurulmaktadır. İslâm’ın haricindeki dinler veya sistemlerle ilgili okumalardan ancak İslâm’ı anlamada faydalanılabilir. Bu gerçek dolayısıyladır ki, İslâm’a ona ters olarak hariçten her ilave bid’at olarak değerlendirilmiş ve hadis-i şerifte “Her bid’at dalâlettir ve her dalâlet Ateş’tedir.” buyurulmuştur. Hz. Bediüzzaman, bu gerçeği şöyle ifade etmektedir: “‘Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim’ ve “Her bid’at dalâlettir ve her dalâlet Ateş’tedir.” sırrı ile, Şeriat-ı Garrâ’nın kaidelerini ve Sünnet-i Seniyye’nin düsturları tamam ve kemalini bulduktan sonra yeni îcatlarla o düsturları beğenmemek veyahut hâşâ ve kellâ, eksik ve kusurlu görmek hissini veren bid’atları îcat etmek, dalâlettir, ateştir.”

 

Yalnız burada şu hususu vurgulamak gerekir ki, bazı yanlış anlamalar ve vaktiyle bazı Müslümanların yanlış takdimleri neticesinde teknoloji veya ilmî keşifler Din’e zıt ve bid’at gibi gösterilmiş ve bundan dolayı İslâm, ilmî gelişmelere karşıymış gibi tenkit ve suçlamalara maruz kalmıştır. Böyle bir iddia da, böyle bir suçlama da, Kur’ân’ı ve İslâm’ı anlamamak manâsına gelir. Yerinde temas edildiği üzere, kâinat ve insan, Cenab-ı Allah’ın İrade ve Kudret sıfatları’ndan gelen ve Kelâm sıfatı’ndan kaynaklanan Kur’ân’ın bir başka malzemeyle yazılmış iki kitaptır. Dolayısıyla, Allah için olmak kaydıyla onları, yani kâinat ve insan kitaplarını çalışmak da, Kur’ân’ı okuyup incelemek ve anlamaya çalışmak gibi bir ibadettir denebilir. İnsanın yeryüzünde halife kılınmış olması da kâinatı incelemeyi ve tanımayı gerektirir ve bu sahada kendisine verilen kapasite ve ilimden dolayı melekler insanlığın temsilcisi olan Hz. Âdem önünde secdeye çağrılmıştır. Ayrıca, hayat ve kâinat, Cenab-ı Allah’ın Şeriat-ı Tekvîniye denilen kanunlar mecmuasıdır. Kur’ân, kâinat ve insan kitaplarını okumayı teşvik, hattâ emir buyurur. Bunu İslâm’ın dışında zannetmek cehaletten ibaret olduğu gibi, kâinat ve insan mevzularında yapılan çalışmaları da bid’at telâkki etmek, yine İslâm’ı hem anlamamak, hem de sahasını daraltmak manâsına gelir.

 

Peygamberlik ve Mûcize

  

Eğitim ve uygulama zora dayanmamalıdır; çünkü zora dayanan hiçbir şey, tam tesirli ve devamlı olmaz. Bu sebeple, peygamber olan zât, halk üzerinde her bakımdan tesir sahibi bulunmalı, onların zihinlerini ve kalblerini fethetmelidir. Bu da, öncelikle onun peygamber olarak kabûl edilmesini gerektirir. Her ne kadar peygamber olan zâtın ilmi, ahlâkı, rehberliği peygamber olduğunu gösterse de, halkın çoğunluğu bunu tam göremez; görse de, bu tür sıfatlar daha bazı kişiler de belli derecelerde bulunabildiği için, onlara dayanarak peygamber olan zâtın peygamberliğine hükmedemez. Ayrıca, Din’e ve peygambere inanmak insanın tâbi olduğu imtihanın aslî gereklerinden de olduğu için, Cenab-ı Allah, kullarına olan hususî merhametinden peygamberin peygamberliğine inkârı mümkün olmayan deliller yaratır. İşte bu delillere mûcize diyoruz. Mûcizeler de, Cenab-ı Allah’ın kâinattaki, yaratma ve kâinatın hayatını devam ettirmedeki bizim kanun olarak algıladığımız icraatını, âdetini bizim olağanüstü, beşer için imkânsız olarak niteleyeceğimiz şekilde kırması veya değiştirmesi şeklinde cereyan eder. Meselâ, peygamber olan zât, ölüleri diriltir; asâsını taşa vurduğunda ondan su fışkırır, denize vurduğunda denizde yol açılır. Ateşe atılır, ateş gül bahçesine döner. Bir işaret parmağıyla ayı ikiye böler; parmaklarından beş musluklu çeşme gibi su akıtır. İnsanların evlerinde neler yediğini, neleri depo ettiğini bilir ve söyler. Gelecekte olacak pek çok hadiseleri haber verir. Böylece Cenab-ı Allah (c.c.),hem peygamberlerin peygamberliğini inkârı mümkün olmayacak derecede ortaya koyar; hem de kâinatı yaratanın ve idare edenin Kendisi olduğunu, kâinattaki hadiselerin birbirini tekrarlamasına, ondaki düzen ve intizama bakarak, kanunları Allah’ın icraatına birer unvan, ismî birer gerçek olmaktan çıkarıp, onlara ve kâinatın kendisine, tabiata, maddeye yaratıcılık vererek dalâletlere düşmememiz gerektiğini bize hatırlatır.

Mûcizeler bu gayelere açıkça hizmet ettiği ve bu gerçekleri ortaya koyduğu halde, bazı insanlar yine de inanmamakta diretirler. Diretmelerine güya gerekçe olarak da, mûcize ile büyü arasındaki farkları bildikleri ve apaçık gördükleri halde, mûcizeye “büyü” derler veya başka adlar takarlar. Cenab-ı Allah, mûcizelerle insanları imana zorlamaz. Çünkü iman ve din, bir tekliftir; insanlar imtihandadır. Teklif, sorumluluk ve imtihanın gereği olarak, insanlar inanmaya mecbur edilmez. İnanmaları için aklı ikna edici deliller sergilenir ve onların inanıp inanmamaları, tamamen nefislerine, vicdanlarına ve iradelerine, nefislerine söz geçirip geçirememelerine, hak ve hakikate boyun eğip eğememelerine bırakılır. 

Virüslerin Çoğu Faydalıdır

Birçok insan için ilk duyulduğunda çok ters gelse de çoğu virüs insanlar için iyidir. Vücudu-
muzda kendi hücrelerimizden daha çok bakteri olduğunu duymuşsunuzdur. Ancak bağırsaklarımızdaki bakterilerden çok daha fazla virüs olduğu da doğrudur! Aslında, bu virüs topluluğu ("virome" olarak adlandırılır)? hikmetsiz olmayıp vücudunuzdaki bakteri sayısını ve türlerini düzenlemede önemli bir rol oynar. Bu virüsler olmasaydı bağırsaklarımızda yaşayan milyarlarca aç bakteri, hızla ölümümüze sebep olabilirdi.

Hiç okyanusta yüzmeye gittiniz mi? Aslında okyanus suyu çok çeşitli türleriyle konsantre bir bakteri çorbasıdır. Ancak tıpkı bağırsağınızda olduğu gibi orada da bakterilerden daha fazla virüs vardır ve muhtemelen bu virüsler, okyanus sularındaki bakteri popülasyonunu korma ve dengelemede rol oynarlar. Virüsler olmasaydı acaba denizlerde balk bulabilecek miydik? Bu, bilim insanlarının cevap araması gereken ilginç bir sorudur.

Hiç bir gölde yüzmeye gittiniz mi? Burası da bakteri ve virüslerden olusan bir çorbadır. Gölde yüzen ördek, kuğu veya kazlarla beraber grip virüsleri de bol miktarda bulunmaktadır. İşte aslında bu su kuşları, insanlara bulaşmayanlar da dâhil olmak üzere muhtemel bütün grip virüsü türlerini taşır. Bu virüsler kuşların dışkılarıyla suya karışır. Ancak genellikle bu kuşlarda hastalık üretmediği gibi, yüzen insanların da gözlerinden, kulak, burun ve ağızlarından girse bile, normal şartlarda insanda da hastalık yapmazlar.

Kuşların (genellikle) hasta olmamalarının sebebinin, virüslerle milyonlarca yıldır savaşmış olmaları ve kuşların immün sistemleriyle tanışıp âdeta bir ateşkes düzenlemiş oldukları söylenebilir. Ancak İlahî hikmetler açısından bakıldığında, grip virüsünün muhtemelen kuşlar için henüz keşfedemediğimiz faydalı bir rolü de olabileceği düşünülmelidir.

İrfan Yılmaz, Çağlayan Dergisi, Haziran 2022

Foundation for matematics: geometry or algebra?

Until the nineteenth century, geometry was regarded by everybody, including mathematicians, as the most reliable branch of knowledge. Analysis got its meaning and its legitimacy from its link with geometry.

In the nineteenth century, two disasters befell. One was the recognition that there’s more than one thinkable geometry. This was a consequence of the discovery of non-Euclidean geometries.

A second disaster was the overtaking of geometrical intuition by analysis. Space-filling curves** and continuous nowhere-differentiable curves** were shocking surprises. They exposed the fallibility of the geometric intuition on which mathematics rested.

The situation was intolerable. Geometry served from the time of Plato as proof that certainty is possible in human knowledge—including religious certainty. Descartes and Spinoza followed the geometrical style in establishing the existence of God. Loss of certainty in geometry threatened loss of all certainty.

Mathematicians of the nineteenth century rose to the challenge. Led by Dedekind and Weierstrass, they replaced geometry with arithmetic as a foundation for mathematics. This required constructing the continuum—the unbroken line segment—from the natural numbers. Dedekind,** Cantor, and Weierstrass found ways to do this. It turned out that no matter how it was done, building the continuum out of the natural numbers required new mathematical entities—infinite sets.

"Our country is full of Oblomovs"

 

“We’re dreamers, of course. Our souls strain and suffer, but not much gets done—there’s no strength left over after all that ardor. Nothing ever gets done. The mysterious Russian soul…Everyone wants to understand it. They read Dostoevsky: What’s behind that soul of theirs? Well, behind our soul there’s just more soul. We like to have a chat in the kitchen, read a book. “Reader” is our primary occupation. “Viewer.” All the while, we consider ourselves a special, exceptional people even though there are no grounds for this besides our oil and natural gas. On one hand, this is what stands in the way of progress; on the other hand, it provides something like meaning. Russia always seems to be on the verge of giving rise to something important, demonstrating something completely extraordinary to the world. The chosen people. The special Russian path. Our country is full of Oblomovs, lying around on their couches, awaiting miracles. There are no Stoltzes. The industrious, awaiting miracles. There are no Stoltzes. The industrious, savvy Stoltzes are despised for chopping down the beloved birch grove, the cherry orchard. They build their factories, make money…They’re foreign to us…”

**

“The Russian kitchen…The pitiful Khrushchyovka kitchenette, nine to twelve square meters (if you’re lucky!), and on the other side of a flimsy wall, the toilet. Your typical Soviet floorplan. Onions sprouting in old mayonnaise jars on the windowsill and a potted aloe for fighting colds. For us, the kitchen is not just where we cook, it’s a dining room, a guest room, an office, a soapbox. A space for group therapy sessions. In the nineteenth century, all of Russian culture was concentrated on aristocratic estates; in the twentieth century, it lived on in our kitchens. That’s where perestroika really took place. 1960s dissident life is the kitchen life. Thanks, Khrushchev! He’s the one who led us out of the communal apartments; under his rule, we got our own private kitchens where we could criticize the government and, most importantly, not be afraid, because in the kitchen you were always among friends. It’s where ideas were whipped up from scratch, fantastical projects concocted. We made jokes—it was a golden age for jokes! “A communist is someone who’s read Marx, an anticommunist is someone who’s understood him.” We grew up in kitchens, and our children did, too; they listened to Galich and Okudzhava along with us. We played Vysotsky, tuned in to illegal BBC broadcasts. We talked about everything: how shitty things were, the meaning of life, whether everyone could all be happy. I remember a funny story…We’d stayed up past midnight, and our daughter, she was twelve, had fallen asleep on the kitchen couch. We’d gotten into some heated argument, and suddenly she started yelling at us in her sleep: “Enough about politics! Again with your Sakharov, Solzhenitsyn, and Stalin!”

"Only a Soviet can understand anoter Soviet"

 

“Why does this book contain so many stories of suicides instead of more typical Soviets with typically Soviet life stories? When it comes down to it, people end their lives for love, from fear of old age, or just out of curiosity, from a desire to come face to face with the mystery of death. I sought out people who had been permanently bound to the Soviet idea, letting it penetrate them so deeply that there was no separating them: The state had become their entire cosmos, blocking out everything else, even their own lives. They couldn’t just walk away from History, leaving it all behind and learning to live without it—diving headfirst into the new way of life and dissolving into private existence, like so many others who now allowed what used to be minor details to become their big picture. Today, people just want to live their lives, they don’t need some great Idea. This is entirely new for Russia; it’s unprecedented in Russian literature. At heart, we’re built for war. We were always either fighting or preparing to fight. We’ve never known anything else—hence our wartime psychology. Even in civilian life, everything was always militarized. The drums were beating, the banners flying, our hearts leaping out of our chests. People didn’t recognize their own slavery—they even liked being slaves. I remember it well: After we finished school, we’d volunteer to go on class trips to the Virgin Lands, and we’d look down on the students who didn’t want to come. We were bitterly disappointed that the Revolution and Civil War had all happened before our time. Now you wonder: Was that really us? Was that me? I reminisced alongside my protagonists. One of them said, “Only a Soviet can understand another Soviet.” We share a communist collective memory. We’re neighbours in memory.”

İslam Dünyası'nda Fetva Sorunu

 

Bugün yeryüzünde yaşayan 2 milyara yakın Müslüman nüfusunun evet iman problemi vardır, ahlak problemi zirvelerdedir, Batı’lıların “fixed mindset” dedikleri donmuş bir zihniyet problemi had safhadadır ve tabii ki kurucu metinlere yaklaşım keyfiyeti açısından bilgi üretme ve düşünce sistematiğini oluşturan metodoloji problemi inkar edilemez bir gerçeklik olarak ortada durmaktadır. Bütün bunların üzerine koyabileceğiniz adeta yemeğe ekilen tuz biber misali bir fetva problemimiz de vardır.

**

Türkiye’nin iflah olmaz ve olması da yakın bir gelecekte mümkün görünmeyen siyasi hayatta yalancının yamacısı, hırsızın yandaşcısı durumunda diyebileceğim devlet şeyhülislamlarının, parti müftülerinin her türlü yanlışı din ile meşrulaştırmak için verdikleri fetvalar. Belki şöyle demek daha doğru, yapılan yanlışlıklara dini kılıf bulup meşrulaştırma değil aksine dinin bir emri gibi sunma. Müstakil bir yazı ister bu son cümlem ama ben devam edeyim.

İsim vermeye gerek yok sanıyorum. Alimlerin sultanı olma yerine sultanların alimi olmayı bile isteye tercih etmiş öyle insanlar türedi ki insan “Nereden çıktı bunlar Allah aşkına?” demekten kendini alamıyor. Eskiden ruhu kara, vicdanı kara, muhakemesi kara ve belki cüzdanı kara birkaç insan örnek olarak gösterilirken şimdilerde bunlara adı sanı sözünü ettiğim fetvalarla duyulan birçok insan eklendi maalesef. Eskiden “Hırsızlık yolsuzluk değildir, devletin âli menfaatleri için şahsın, grubun hukuku feda edilebilir, iktidara zarar verecekse doğruları söylemek caiz değildir, dövize endeksli faiz mevduatları faiz değil hibedir,” gibi ne dinin ne usul ve füruu, ne fıkhın kaide ve hükümleri ne İlahi iradenin maksadı ne de insanların maslahatları ile örtüşen fetvalar akla gelirken şimdilerde bunlara da evet deyip nice ilavelerde bulunan bir çok yeni isimler katıldı. İsterseniz, “Ziraat Bakası Kur Korumalı TL Katılma Hesabı İcazet Belgesi” diye piyasaya sunulan ve içeriği itibariyle modern fetva şekli denilen evrakın altındaki imzalara bakın, ne demek istediğimi daha net anlayacaksınız.

“Sadece Türkiye mi?” diye aklınıza bir soru gelebilir burada. Elbette sadece Türkiye değil, İslam dünyasının her yeri için geçerli bu dediklerim. Ele alınan meseleler farklı olabilir ama değişmeyen gerçek dinin ruhu, insanların maslahatı ile örtüşmeyen fetva gerçeğidir. Hatta bunlar arasında öyleleri vardır ki bütün Müslümanlara dünyayı dar edecek boyutlara ulaşmıştır. Ayetullah Humeyni’nin Selman Rüşdi’nin katli, Yusuf Karadavi’nin intihar bombacılarına verdiği fetvaları hatırlayın. Taliban’ın yıktığı Buda heykelleri, 11 Eylül Amerika, 7 Temmuz Londra, 11 Mart Madrid saldırıları, IŞİD’in masum sivil insanları boğazlayarak öldürmesi ve alt alta sıralayabileceğimiz onlarca-yüzlerce vakıanın altında hep bu tür fetvalar vardır.

 Ahmet Kurucan, tr724 , Ocak 2022

Descartes (3)

 

The two aspects of Descartes split apart in his intellectual heritage. His Geometry instructed Newton and Leibniz, and is forever integrated into the living body of mathematics. Mathematicians remember him with the name “Cartesian product” for ordered pairs in set theory and geometry.

In theology, the story is more complex. It would be unfair to suppose Descartes’ bows to the Church were insincere. He really was a devout Catholic. His commitment to philosophy and science originated in a dream-vision of the Blessed Virgin.

Descartes was very considerate of the Church’s worries. Still some denounced him as a skeptic or crypto-skeptic. His First Meditation raises profound doubt. Does the Third Meditation really dispel it? Will his “clear and distinct idea” really revive faith, once his doubt has shaken it? In 1663 he was put on the Index (Vrooman, p. 252). In 1679 Leibniz wrote of Descartes’s philosophy, “I do not hesitate to say absolutely that it leads to atheism” (Leibniz, p. 1).

In the following century, nevertheless, Cartesianism became popular among Church apologists. But Descartes’s follower, the “God-intoxicated” Spinoza, was denounced as an atheist, and “Spinozism” became a synonym for atheism. Cartesians were prominent denouncers of Spinoza (Balz, pp. 218–41).